Czy zastanawiałeś się kiedyś, czy życie, jakie znamy, mogło "podróżować" między planetami? Pomyśl o tym przez chwilę: w każdej sekundzie przestrzeni kosmicznej dochodzi do zderzeń, odłamki planet krążą, a niektóre z nich mogą zawierać… co?

Badacze z Johns Hopkins University rzucili nowe światło na ten intrygujący temat. Okazuje się, że mikroskopijne życie może być znacznie bardziej odporne na kosmiczne podróże, niż nam się wydawało. To odkrycie ma potencjalnie ogromne implikacje dla naszego rozumienia życia we wszechświecie i zasad "ochrony planetarnej", które stosujemy w misjach kosmicznych.

Jak życie opuszcza planetę?

Wyobraź sobie moment uderzenia asteroidy. To prawda, że jest to katastrofalne wydarzenie, które niszczy wszystko na swojej drodze. Jednak naukowcy doszli do zaskakującego wniosku.

Nawet w obliczu ekstremalnego ciśnienia i energii uwolnionej podczas kosmicznego kolosa, niektóre formy życia mogą przetrwać i zostać wyrzucone w przestrzeń kosmiczną. Wewnątrz skalnych fragmentów, które stają się "rakietami" napędzanymi przez sam kosmos, te bakterie mogą potencjalnie podróżować między światami.

Teoria litopanspermii w praktyce

Ta koncepcja, znana jako litopanspermia, zakłada, że życie rozprzestrzenia się, korzystając z meteorytów i szczątków planet. Wiemy, że fragmenty Marsa już wielokrotnie znajdowały się na Ziemi – teraz mamy dowody, że żywe organizmy mogłyby przetrwać podróż.

Eksperymenty, które zatrzymują oddech

Aby przetestować tę hipotezę, naukowcy podjęli się symulacji warunków uderzenia asteroidy w planetę, taką jak Mars. Użyli do tego potężnej gazowej broni, aby stworzyć ekstremalne ciśnienie.

Na cel wzięli niezwykle wytrzymałą bakterię – Deinococcus radiodurans. Dlaczego akurat tę? Ponieważ jest ona znana ze swojej odporności na promieniowanie, zimno, wysuszenie i inne ekstremalne warunki. Ma grubą zewnętrzną powłokę i skuteczne mechanizmy odnowy DNA – cechy, które mogłyby posiadać hipotetyczne życie na Marsie.

Mikroby zostały zamknięte między metalowymi płytami, a potem… wystrzelono w nie pocisk z prędkością około 480 km/h. Stworzyło to ciśnienie od 1 do 3 gigapaskali. Dla porównania, ciśnienie na dnie Rowu Mariańskiego to około 0,1 gigapaskala – czyli nawet minimalne ciśnienie w tym eksperymencie było ponad dziesięciokrotnie wyższe!

Szokujące wyniki

Rezultaty były co najmniej zadziwiające:

  • Prawie wszystkie bakterie przeżyły przy ciśnieniu 1,4 gigapaskala.
  • Nawet około 60% przeżyło przy 2,4 gigapaskala.
  • Przy niższych wartościach tego parametru nie zaobserwowano uszkodzeń komórek.
  • Przy wyższych wartościach część błon komórkowych uległa zniszczeniu, ale znacząca liczba mikrobów pozostała w stanie żywotności.

To oznacza, że życie jest w stanie przetrwać siłę wystarczającą do wyrzucenia skalnych fragmentów w kosmos.

Konsekwencje dla kosmicznych misji

Podczas rzeczywistych kolizji dużych asteroid z Marsem, ciśnienie może sięgać nawet 5 gigapaskali. Choć nie wszystkie fragmenty są narażone na takie samo ciśnienie, nowe dane sugerują, że znaczna część mikroorganizmów jest w stanie wytrzymać szeroki zakres tych sił.

To odkrycie ma zasadnicze znaczenie dla tzw. polityki "ochrony planetarnej". Agencje kosmiczne skrupulatnie kontrolują ryzyko biologicznego zanieczyszczenia podczas misji na Marsa, jak i w trakcie sprowadzania próbek na Ziemię. Teraz wiemy, że ryzyko może być dwojakie – nie tylko możemy "zanieczyścić" inne planety, ale też wracające z kosmosu skały mogą zawierać życie.

Można to porównać do sytuacji, w której wysyłamy paczkę z ważną przesyłką – musimy mieć pewność, że dotrze w stanie nienaruszonym, a jednocześnie wiedzieć, co mogło się w niej znaleźć po drodze.

Co dalej?

Zespół badawczy planuje dalsze badania. Chcą sprawdzić, czy powtarzające się uderzenia mogą selekcjonować jeszcze bardziej wytrzymałe mikroorganizmy. Pytanie brzmi również, czy inne formy życia, np. grzyby, mogą przetrwać podobne obciążenia.

Innymi słowy, wszechświat może być znacznie bardziej "żywy", niż sądziliśmy, a bariery między planetami, które wydawały się nie do pokonania, mogą być jedynie chwilową przeszkodą dla najbardziej wytrwałych form życia.

A jak Wy myślicie? Czy istnienie życia poza Ziemią jest już praktycznie pewne, biorąc pod uwagę takie odkrycia?